پایگاه خبری- اطلاع رسانی وب دا زنجان

پایگاه خبری وبدا-زنجان، سرطان روده بزرگ یا کولورکتال یکی از سرطان‌های شایع در جهان و ایران است. آمارها نشان می‌دهد سالانه حدود ۱۳ هزار و ۴۰۰ مورد جدید ابتلا به این بیماری در کشور ثبت می‌شود که معادل حدود ۱۶ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت است. به طور میانگین نیز هر روز حدود ۳۷ نفر در ایران به سرطان روده بزرگ و مقعد مبتلا می‌شوند.

با وجود این آمار، متخصصان تأکید می‌کنند این بیماری تا حد زیادی قابل پیشگیری است و تشخیص زودهنگام آن می‌تواند نقش مهمی در افزایش شانس درمان و کاهش مرگ‌ومیر داشته باشد. انجام غربالگری‌های منظم مانند آزمایش خون مخفی در مدفوع (FIT یا iFOBT) برای افراد بالای ۴۵ سال و انجام کولونوسکوپی در فواصل توصیه‌شده از مهم‌ترین روش‌های تشخیص زودهنگام این بیماری به شمار می‌رود.

عوامل خطر سرطان روده بزرگ به دو دسته قابل تغییر و غیرقابل تغییر تقسیم می‌شوند. افزایش سن یکی از مهم‌ترین عوامل غیرقابل تغییر است و خطر ابتلا معمولاً پس از ۵۰ سالگی افزایش می‌یابد. همچنین داشتن سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ یا پولیپ‌های آدنوماتوز در بستگان درجه یک و وجود برخی بیماری‌های ارثی مانند پولیپوز آدنوماتوز فامیلی (FAP) و سندرم لینچ نیز می‌تواند احتمال ابتلا را افزایش دهد.

در مقابل، برخی عوامل خطر با اصلاح سبک زندگی قابل کنترل هستند. مصرف زیاد گوشت قرمز و فرآوری‌شده، کم‌تحرکی، چاقی و اضافه‌وزن، مصرف دخانیات و الکل و مصرف کم میوه و سبزیجات از جمله عواملی هستند که خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می‌دهند.

پزشکان همچنین نسبت به برخی علائم هشداردهنده این بیماری تأکید می‌کنند. تغییر در عادات دفع مانند یبوست یا اسهال مداوم، وجود خون در مدفوع، درد یا ناراحتی مداوم در شکم، کاهش وزن بی‌دلیل و احساس خستگی شدید از جمله نشانه‌هایی هستند که در صورت مشاهده باید فرد برای بررسی بیشتر به پزشک یا مراکز بهداشتی درمانی مراجعه کند.

متخصصان برای کاهش خطر ابتلا به این بیماری رعایت چند توصیه مهم را ضروری می‌دانند؛ از جمله انجام آزمایش خون مخفی در مدفوع برای افراد بالای ۴۵ سال، کولونوسکوپی در فواصل توصیه‌شده، افزایش مصرف میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل، کاهش مصرف گوشت قرمز و فرآوری‌شده، انجام حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی در روز، حفظ وزن مناسب و پرهیز از مصرف دخانیات و الکل.

برخی افراد نیز به دلیل شرایط خاص باید غربالگری را زودتر آغاز کنند. افرادی که سابقه خانوادگی سرطان روده دارند، مبتلایان به بیماری‌های التهابی روده مانند کولیت یا بیماری کرون و کسانی که علائم مشکوک دارند در معرض خطر بیشتری قرار دارند و لازم است با نظر پزشک بررسی‌های لازم را در سنین پایین‌تر انجام دهند.

از جمله بیماری‌های ارثی مرتبط با سرطان روده بزرگ می‌توان به پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی (FAP) اشاره کرد. در این بیماری تعداد زیادی پولیپ در روده ایجاد می‌شود که در صورت درمان نشدن ممکن است به سرطان تبدیل شوند. در نوع شدید این بیماری، پولیپ‌ها حتی از دوران کودکی ظاهر می‌شوند و ممکن است صدها تا هزاران پولیپ در روده دیده شود؛ به همین دلیل در بسیاری از موارد برای پیشگیری از سرطان، جراحی برداشتن روده بزرگ توصیه می‌شود.

نوع خفیف‌تر این بیماری معمولاً با تعداد کمتری پولیپ همراه است و در سنین بالاتر ظاهر می‌شود، اما همچنان خطر ابتلا به سرطان روده در طول عمر افراد مبتلا حدود ۷۰ درصد برآورد می‌شود. این بیماری معمولاً به دلیل جهش در ژن‌های APC و MUTYH ایجاد می‌شود و آزمایش‌های ژنتیک می‌توانند این تغییرات را شناسایی کنند.

سندرم لینچ نیز از دیگر اختلالات ژنتیکی مرتبط با سرطان روده بزرگ است و به عنوان شایع‌ترین علت سرطان کولورکتال ارثی شناخته می‌شود. افراد مبتلا به این سندرم احتمال بیشتری برای ابتلا به سرطان روده بزرگ در سنین پایین‌تر از ۵۰ سال دارند و علاوه بر آن ممکن است در معرض سرطان‌هایی مانند سرطان رحم، تخمدان، معده، روده کوچک، دستگاه ادراری، کبد، پانکراس، پروستات، مغز و برخی سرطان‌های پوست قرار گیرند.

کارشناسان حوزه سلامت تأکید می‌کنند در صورت وجود سابقه خانوادگی سرطان روده یا بیماری‌های ژنتیکی مرتبط، افراد باید با پزشک یا مشاور ژنتیک مشورت کنند تا در صورت نیاز غربالگری را زودتر آغاز کنند. به گفته متخصصان، افزایش آگاهی عمومی و انجام غربالگری منظم می‌تواند نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و پیشگیری از سرطان روده بزرگ داشته باشد.