پایگاه خبری- اطلاع رسانی وب دا زنجان

پایگاه خبری وبدا-زنجان، سرطان سال‌ها عاملی گریزناپذیر برای پایان زندگی پنداشته می‌شد، اما پیشرفت علم و شواهد پزشکی نشان می‌دهد که شناخت دقیق، خط بطلانی بر بسیاری از این تصورات اشتباه می‌کشد.

در ادامه، ۱۳ باور نادرست اما شایع درباره سرطان همراه با واقعیت‌های علمی آن مرور شده است:

 

۱. پنهان‌کاری شرکت‌های داروسازی درباره درمان قطعی سرطان

• باور نادرست: درمان قطعی سرطان کشف شده است، اما غول‌های داروسازی جهان اجازه دسترسی به آن را نمی‌دهند!
• واقعیت علمی: چنین ادعایی که مکرراً در فضای مجازی بازنشر می‌شود، هیچ صحتی ندارد. بسیاری از پزشکان متخصص، مدیران و صاحبان شرکت‌های دارویی و پرنفوذترین چهره‌های جهان نیز بر اثر ابتلا به سرطان جان خود را از دست داده‌اند؛ اگر چنین درمان پنهانی وجود داشت، قطعاً این افراد از آن بهره می‌جستند.

 

۲. سرنوشت غم‌انگیز و شکست محتوم بیمار

• باور نادرست: ابتلا به سرطان پایان خط است و فرد هیچ شانسی ندارد.
• واقعیت علمی: سرطان بیماری پیچیده و سنگینی برای بیمار، خانواده و کادر درمان است، اما امروزه با دستاوردهای پزشکی، دست‌کم نیمی از سرطان‌ها به‌طور کامل بهبود می‌یابند و بسیاری از مبتلایان دیگر نیز طول عمر قابل‌توجهی را تجربه می‌کنند. بقای بیمار بیش از هر چیز به نوع سرطان و مرحله تشخیص آن وابسته است؛ بنابراین فرد مبتلا هرگز از پیش باخته نیست.

 

۳. مُسری و واگیردار بودن سرطان

• باور نادرست: سرطان مسری است و باید از بیمار دوری کرد.
• واقعیت علمی: به عنوان یک اصل کلی، سرطان به‌هیچ‌وجه قابل انتقال به دیگری نیست و نیازی به جداسازی فرد وجود ندارد. اگرچه برخی عوامل عفونی (مانند برخی ویروس‌ها و باکتری‌ها در ایجاد سرطان‌های معده، دهانه رحم و کبد) می‌توانند منتقل شوند، اما خودِ بیماری سرطان سرایت‌پذیر نیست.

 

۴. نقش همه‌جانبه وراثت در ایجاد بیماری

• باور نادرست: سرطان صرفاً یک تقدیر ژنتیکی و ارثی است.
• واقعیت علمی: تنها حدود ۵ تا ۱۰ درصد سرطان‌ها ناشی از جهش‌های ژنتیکی به ارث رسیده هستند و حدود ۱۰ تا ۳۰ درصد به شکل خانوادگی دیده می‌شوند. عاملی که نقشی به مراتب پررنگ‌تر از وراثت ایفا می‌کند، سبک زندگی نامناسب نظیر مصرف دخانیات، عادات بد غذایی و مواجهه‌های نامساعد محیطی است.

 

۵. بروز تومور بر اثر ضربه یا سوانح فیزیکی

• باور نادرست: ضربه فیزیکی یا تصادف باعث ایجاد سرطان می‌شود.
• واقعیت علمی: ضربه یا تصادف عامل ساخت توده سرطانی نیست؛ بلکه فقط باعث جلب توجه فرد یا پزشک به توده‌ای می‌شود که پیش‌تر در آن ناحیه از بدن وجود داشته است.

 

۶. انتشار بیماری در اثر عمل جراحی و نمونه‌برداری

• باور نادرست: تیغ جراحی یا بیوپسی موجب پخش شدن سلول‌های سرطانی می‌شود.
• واقعیت علمی: نمونه‌برداری اساس تشخیص و جراحی اصلی‌ترین رکن درمان است و این اقدامات سبب انتشار بیماری نمی‌شوند. در مواردی نادر که احتمال جابه‌جایی سلولی وجود داشته باشد، جراحان تمهیدات تخصصی لازم را برای مهار و جلوگیری کامل از انتشار به کار می‌بندند.

 

۷. وخامت حال بیمار در صورت آگاهی از تشخیص

• باور نادرست: نباید نام بیماری را به بیمار گفت، زیرا حال روحی و جسمی او وخیم‌تر می‌شود.
• واقعیت علمی: نیاز افراد به دانستن متفاوت است و باید متناسب با تمایل و ظرفیت بیمار اطلاعات داد؛ اما شواهد در ایران و جهان نشان می‌دهد بیش از دو سوم بیماران تمایل دارند واقعیت تشخیص و روند درمان خود را بدانند. بیمارانی که از وضعیت خود آگاهند، به‌جز یک شوک اولیه و کوتاه‌مدت پس از تشخیص، در درازمدت وضعیت روانی مساعدتری دارند، بهتر با بیماری سازگار می‌شوند و پروتکل‌های درمانی را دقیق‌تر پیگیری می‌کنند.

 

۸. خطر پرتوها و داروها برای اطرافیان بیمار

• باور نادرست: حضور در کنار فردی که شیمی‌درمانی یا رادیوتراپی می‌شود، برای خانواده و اطرافیان خطرناک است.
• واقعیت علمی: این درمان‌ها هیچ ضرری برای اطرافیان ندارند. برعکس، این اطرافیان هستند که در صورت ابتلا به بیماری‌های عفونی حاد باید از بیمار دور بمانند، زیرا سیستم ایمنی او در جریان شیمی‌درمانی تضعیف شده و در معرض خطر جدی ابتلا به عفونت قرار دارد.

 

۹. رابطه استفاده از دئودورانت‌ها و ضدعرق‌ها با سرطان

• باور نادرست: استفاده از اسپری، صابون و ضدعرق به دلیل وجود ترکیباتی مثل آلومینیوم و جذب پوستی، سرطان‌زاست.
• واقعیت علمی: تاکنون هیچ مطالعه و تحقیق معتبر علمی این ارتباط را تایید نکرده است و داده‌های کنونی اثبات می‌کنند استفاده از این محصولات بهداشتی پیوندی با بروز سرطان ندارد.

 

۱۰. گرم کردن غذا در مایکروفر با ظروف پلاستیکی

• باور نادرست و شرط احتیاط: ظروف پلاستیکی در مایکروفر همیشه سرطان‌زا هستند (یا بالعکس، همه آنها بی‌خطرند).
• واقعیت علمی: استفاده از ظروفی که منحصراً برای مایکروفر طراحی و استانداردسازی شده‌اند کاملاً بی‌خطر است. با این حال، قرار دادن ظروف پلاستیکی معمولی و یک‌بارمصرف باعث ذوب حرارتی و ترشح ترکیبات شیمیایی خطرناک و سرطان‌زا در غذا می‌شود؛ لذا رعایت شرط استفاده از ظروف مخصوص پخت‌وپز در مایکروفر الزامی است.

 

۱۱. تغذیه سلول‌های سرطانی صرفاً با شکر

• باور نادرست: مصرف شکر رشد سرطان را تشدید می‌کند و حذف کامل آن باعث توقف تومور می‌شود.
• واقعیت علمی: سلول‌های سرطانی همانند همه سلول‌های دیگر بدن سوخت خود را از گلوکز خون تامین می‌کنند. مصرف مستقیم شکر باعث تسریع رشد سرطان نمی‌شود و از سوی دیگر، قطع مطلق شکر نیز سرعت تکثیر سلول‌های تومور را متوقف نخواهد کرد.

 

۱۲. سرطان به عنوان عقوبت گناه یا بی‌عدالتی اخلاقی

• باور نادرست: انسان‌های خوب و درستکار سرطان نمی‌گیرند و این بیماری تاوان گناهان گذشته است.
• واقعیت علمی: سرطان مانند هر بیماری مزمن دیگری پدیده‌ای فیزیولوژیک است و ربطی به فضیلت اخلاقی یا گناه ندارد؛ گواه آشکار آن، ابتلای کودکان خردسال و معصوم است. هرچند تنش‌ها، اضطراب‌ها و رقابت‌های ناسالم با تضعیف دستگاه ایمنی بدن ممکن است بسترساز بیماری شوند، اما سرطان در نهایت یک «بیماری» است، نه یک «عقوبت».

 

۱۳. الزام همراهی سرطان با درد و تصورات غلط پیرامون تسکین آن

• باور نادرست: درد بخش جدایی‌ناپذیر سرطان است و بیمار باید آن را تحمل کند.
• واقعیت علمی: درد جزئی از سرطان نیست و در اکثریت قریب‌به‌اتفاق موارد با روش‌های نوین قابل کنترل است. مهار درد کیفیت زندگی، نشاط و توان تحمل درمان‌های سنگین را بالا می‌برد. با این وجود، باورهای غلط زیر مانع از درمان درد در بیماران می‌شود:
• تلقی اشتباه از تحمل درد به عنوان یک فضیلت فرهنگی یا اعتقادی.
• تصور اینکه درد طبیعی است و نیازی به بیان آن نیست (در صورتی که بیمار باید مستقیماً پزشک را مطلع سازد).
• این پندار که بیمار در انتخاب شیوه کنترل درد حق نظر و مداخله ندارد.
• امتناع از داروها با این تفکر که مواد شیمیایی به بدن آسیب می‌زند.
• ترس بی‌اساس از اعتیاد به داروهای مسکن مخدر (داروهای اپیوئیدیِ پزشکی اگر طبق دستور پزشک مصرف شوند، اعتیادآور نیستند و افزایش دوز برای کنترل درد به معنی وابستگی اعتیادی نیست).
• این حس اشتباه که درخواست داروی ضددرد یعنی رسیدن به روزهای پایانی عمر.
• این تصور نادرست که اگر داروی مسکن در دردهای خفیف‌تر مصرف شود، بعداً در دردهای شدید اثر نخواهد داشت.

 

پیام پایانی

برای غلبه بر هر حریفی، نخست باید خود و سپس رقیب را به‌درستی شناخت. افزایش آگاهی پیرامون سرطان و اصلاح نگرش‌های غلط، اولین گام قطعی برای غلبه بر این بیماری است. در این مسیر، آگاه‌سازی دیگران یک مسئولیت خطیر انسانی و اجتماعی است؛ چرا که دانستن حق همگان و زدودن خرافه‌ها و باورهای نادرست، وظیفه‌ای مشترک برای ارتقای سلامت عمومی به شمار می‌رود.

 

برگرفته از کتاب "راهنمای خودمراقبتی برای پیشگیری و کنترل سرطان" تهیه و تنظیم دکــتر جعفر جنــدقی، دکتر شهــرام رفیعی فر، دکـــتر علی قنبری مطلــق، دکتــــر مریم  بهشـــــتیان، فرشـــته صلواتی، مهـــندس مهـزاد وحــــیدی، دکتر مسعود مطلبی قاین، دکتر مناسادات اردستانی، دکتر فاطمه سربندی