پایگاه خبری- اطلاع رسانی وب دا زنجان

پایگاه خبری وبدا-زنجان، این دستگاه که حاصل یک پروژه دانشجویی در مقطع کارشناسی ارشد مهندسی پزشکی بود، در دوران پاندمی کرونا با هدف رفع کمبود تجهیزات تنفسی در شرایط بحران، مسیر تازه‌ای را طی کرد و به محصولی کاملاً بومی و مکانیکی تبدیل شد و تیم سازنده‌ی آن در نشست خبری ترجمان دانش که صبح سه‌شنبه 28 بهمن سالجاری برگزار شد، به معرفی آن پرداختند.

عملکرد ساده، کارایی حیاتی

دکتر بهرام پرسه، مجری این طرح، با تشریح کاربردهای این دستگاه گفت: در پاندمی کرونا دیدیم که با وجود تخت‌های بیمارستانی، کمبود ونتیلاتور بحران‌آفرین شد. در بخش‌های عادی و اورژانس، مجبور بودیم بیماران را با آمبوبگ دستی و با خطر خستگی نیروی انسانی و خطای کاربر تهویه کنیم. این دستگاه با اتصال به کپسول اکسیژن یا سیستم سانترال بیمارستان، بدون نیاز به برق، ریت تنفسی استاندارد را تأمین می‌کند.

وی افزود: قیمت تمام‌شده این دستگاه حدود ۵۰ تا ۱۰۰ دلار است، در حالی که ونتیلاتورهای پیشرفته آی‌سی‌یو بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار دلار قیمت دارند. در شرایط بحران، این وسیله می‌تواند جایگزین مناسبی باشد و خیال کادر درمان را از بابت تهویه بیمار راحت کند.

راهکاری برای بحران؛ از آمبوبگ دستی تا ونتیلاتور مکانیکی

دکتر سپیده جباری، عضو هیئت علمی دانشگاه زنجان و استاد راهنمای این پروژه، با اشاره به آغاز کار توضیح داد: این پروژه با ساخت یک دستگاه میکروونتیلاتور و مهندسی معکوس نمونه‌های خارجی شروع شد و با شیوع کرونا و کمبود شدید ونتیلاتور در کشور، ایده اصلی شکل گرفت.

وی اظهار کرد: ما نیاز به دستگاهی داشتیم که نه به پیچیدگی ونتیلاتورهای آی‌سی‌یو، اما بتواند در شرایط بحرانی و اورژانسی، تنفس را به صورت تکرارپذیر برای بیمار تأمین کند. وسیله‌ای مکانیکی و پنوماتیکی که تنها با گاز فشرده کار کند و در هر شرایطی بدون نیاز به برق قابل استفاده باشد.

ویژگی منحصربه‌فرد: ونتیلاتوری که به اتاق ام‌آر‌آی می‌رود

مهندس سیداحمد موسوی، همکار طرح، به نکته مهمی اشاره کرد که این ونتیلاتور را از نمونه‌های مشابه متمایز می‌کند و گفت: یکی از بزرگ‌ترین مزایای این وسیله، این است که در سراسر کشور دستگاهی برای بیماران تنفسی نداریم که بتوانیم آن را به اتاق ام‌آر‌آی ببریم. همه تجهیزات موجود دارای قطعات فلزی هستند و در دستگاه ام‌آر‌آی مشکل ایجاد می‌کنند. این وسیله کاملاً پلاستیکی و سازگار با ام‌آر‌آی است و برای اولین بار این امکان را فراهم می‌کند.

مهندسی معکوس هوشمندانه؛ از پتنت جهانی تا ساخت بومی

مهندس موسوی درباره فرآیند ساخت توضیح داد: طرح اولیه مربوط به یک پتنت ژاپنی سال ۲۰۰۸ بود که بعدها در یکی از دانشگاه‌های آمریکا به تولید رسید. ما نمونه خارجی را مهندسی معکوس کردیم، با نرم‌افزارهای مکانیکی شبیه‌سازی جریان هوا را انجام دادیم و با پرینت سه بعدی نمونه اولیه را ساختیم. سپس قطعات را با روش پیشرفته پرینت پودری و اشعه UV تولید کردیم که تحمل فشار هوا را دارد و قابلیت استفاده عملی پیدا کرد.

قابلیت تنظیم و توسعه

مهندس موسوی با بیان اینکه این دستگاه امکان تنظیم پارامترهای حیاتی مانند حداکثر فشار دم (PIP) و محدوده بازدم بیمار (PEEP) را دارد و برای بیماران بالای ۲۰ کیلوگرم قابل استفاده است، افزود: طراحی ما به گونه‌ای است که قابلیت افزودن ماژول‌های مانیتورینگ مانند پالس‌اکسیمتری و کاپنوگرافی را دارد و می‌تواند در آینده برای نوزادان نیز توسعه یابد.

از نیاز بومی تا چشم‌انداز صادرات

دکتر نوبرانی، قائم‌مقام معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی زنجان، با اشاره به مزیت اصلی این طرح گفت: این محصول برگرفته از نیاز بومی جامعه ماست. ما چیزی را بومی‌سازی کردیم که در شرایط بحران، نه تنها مفید که حیاتی است. زیرساختی که ایجاد شده، قابلیت توسعه دارد و می‌تواند نیازهای متنوع بیمارستان‌ها را پاسخ دهد. حتی چشم‌انداز صادرات به کشورهای منطقه را هم دارد.

گام بعدی: تأمین منابع برای استانداردسازی

این تیم تحقیقاتی برای ورود به مرحله تولید انبوه، نیازمند تأمین منابع مالی برای دریافت مجوزهای استاندارد از سازمان غذا و دارو است. دکتر نوبرانی در این باره گفت: فرآیند استانداردسازی کار سختی نیست، اما حمایت مالی می‌طلبد. دانشگاه می‌تواند با سرمایه‌گذاری روی این طرح، هم به تولید ملی کمک کند و هم منتفع شود.

مهندس موسوی در پایان خاطرنشان کرد: صفر تا صد ساخت این دستگاه در داخل ایران قابل انجام است و هیچ وابستگی به واردات ندارد. این وسیله پتانسیل بالایی برای استفاده در شرایط بحران و حتی در شرایط عادی به عنوان یک وسیله پری‌کلینیکال دارد.