پایگاه خبری- اطلاع رسانی وب دا زنجان

پایگاه خبری وبدا-زنجان، دکتر کلانتری روز دوشنبه 8تیر در برنامه رادیویی سیب سلامت، با اشاره به مفهوم ارگونومی اظهار کرد: ارگونومی علمی است که کمک می‌کند شرایط کار و فعالیت‌های روزمره به گونه‌ای تنظیم شود که به بدن انسان آسیب نرسد.

 

وی افزود: این علم تلاش می‌کند انسان در محیط کار، خانه و فعالیت‌های روزانه سالم بماند و از بروز صدمات تدریجی و تجمعی به‌ویژه در ناحیه عضلات، مفاصل و ستون فقرات جلوگیری شود.

 

این متخصص ارگونومی اظهار کرد: بسیاری از آسیب‌های ناشی از کار یا فعالیت بدنی، ناگهانی ایجاد نمی‌شوند بلکه به‌مرور زمان و در اثر تکرار حرکات، نشستن یا ایستادن طولانی، بلند کردن نادرست اجسام، اعمال نیروی زیاد و بی‌توجهی به وضعیت صحیح بدن شکل می‌گیرند و ممکن است تا مدت‌ها علامتی نداشته باشند، اما در نهایت به دردهای مزمن و اختلالات جدی منجر شوند.

 

وی با بیان اینکه عوامل زیان‌آور در مشاغل مختلف می‌توانند فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیک، مکانیکی یا ارگونومیک باشند، تصریح کرد: در بسیاری از موارد، پیشگیری به‌مراتب کم‌هزینه‌تر و اثربخش‌تر از درمان است. به عنوان مثال، اگر یک کارمند وضعیت نشستن استانداردی پشت میز کار داشته باشد و به‌صورت مداوم در یک حالت ثابت باقی نماند، احتمال بروز گردن‌درد، کمردرد و دردهای ناشی از کار با رایانه به‌طور چشمگیری کاهش می‌یابد.

 

دکتر کلانتری در ادامه با اشاره به شرایط بانوان خانه‌دار گفت: کار در منزل، برخلاف تصور برخی افراد، می‌تواند بسیار سنگین و فرساینده باشد و در صورت رعایت نکردن اصول صحیح بدنی، زمینه‌ساز بروز آسیب‌های اسکلتی‌عضلانی شود. جابه‌جایی وسایل سنگین، ایستادن‌های طولانی، خم شدن‌های مکرر و انجام حرکات تکراری مانند خرد کردن مواد غذایی یا شست‌وشوی مداوم از جمله عواملی هستند که می‌توانند به مرور زمان به مچ دست، کمر، گردن و زانوها آسیب وارد کنند.

 

وی تأکید کرد: بانوان، به‌ویژه در دوران بارداری، باید بیش از دیگران به اصول ارگونومی توجه داشته باشند، زیرا شرایط بدنی آنان در این دوران متفاوت است و لازم است از حمل بارهای سنگین، خم شدن زیاد و فعالیت‌های طولانی‌مدت پرهیز کنند. استراحت بیشتر، کاهش فشار بر مفاصل و عضلات و پرهیز از فعالیت‌های فیزیکی سنگین، از مهم‌ترین توصیه‌ها برای زنان باردار است.

 

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی زنجان درباره یکی از مهم‌ترین اصول پیشگیرانه در همه گروه‌های شغلی و سنی اظهار کرد: تغییر وضعیت بدنی در حین کار یک اصل اساسی است. افرادی که کار ایستاده دارند باید هرچند وقت یک بار بنشینند یا در صورت امکان استراحت کوتاهی داشته باشند و کسانی که کار نشسته انجام می‌دهند نیز لازم است هر چند دقیقه یک بار از جای خود بلند شوند، چند قدم راه بروند و بدن خود را از حالت یکنواخت خارج کنند.

 

وی درباره رانندگان نیز گفت: رانندگی طولانی‌مدت، بدن را در وضعیت ثابت قرار می‌دهد و به‌ویژه برای کمر، گردن و زانوها می‌تواند آسیب‌زا باشد. بر این اساس، توصیه می‌شود رانندگان دست‌کم هر یک تا دو ساعت یک‌بار از خودرو پیاده شوند، کمی قدم بزنند و حرکات کششی ساده برای گردن، کمر و پاها انجام دهند. همچنین انجام نرمش‌های پیشگیرانه برای تقویت عضلات می‌تواند در کاهش عوارض ناشی از رانندگی مؤثر باشد.

 

دکتر کلانتری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به عوارض ایستادن طولانی‌مدت بیان کرد: ایستادن‌های ممتد ممکن است موجب درد زانو، خستگی عضلانی و حتی بروز واریس شود، به‌ویژه در افرادی که وزن بالاتری دارند یا به‌طور مداوم در حالت ایستاده کار می‌کنند. وی توصیه کرد افرادی که ناچار به ایستادن طولانی هستند، در زمان استراحت ترجیحاً دراز بکشند یا پاهای خود را بالا نگه دارند تا فشار از روی اندام‌های تحتانی و عروق کاهش یابد.

 

این متخصص ارگونومی درباره فعالیت نوجوانان نیز اظهار کرد: دوچرخه‌سواری به‌عنوان یک فعالیت بدنی مفید و کم‌هزینه، در مجموع انتخاب مناسبی برای نوجوانان است و بسیار بهتر از کم‌تحرکی و استفاده مداوم از رایانه و تلفن همراه محسوب می‌شود، اما این فعالیت نیز باید همراه با استراحت‌های کوتاه باشد تا حرکات تکراری مداوم، زمینه‌ساز درد و ناراحتی در اندام‌ها نشود.

 

وی همچنین به شرایط شغلی قالیبافان اشاره کرد و گفت: قالیبافی از جمله مشاغلی است که اگر با وضعیت بدنی نامناسب همراه باشد، می‌تواند به زانو، گردن و کمر آسیب وارد کند. به گفته او، نحوه نشستن قالیباف، ارتفاع محل کار و میزان خم شدن سر و گردن اهمیت زیادی دارد و لازم است محل انجام کار تا حد امکان در ارتفاع مناسب قرار گیرد تا فشار کمتری به گردن وارد شود. همچنین تغییر مداوم وضعیت بدن در این گروه شغلی ضروری است.

 

دکتر کلانتری در ادامه درباره کارگران شاغل در واحدهای صنعتی و افرادی که شیفت‌های طولانی‌مدت دارند، گفت: یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در بروز آسیب‌های شغلی، طولانی بودن ساعات کار است. افرادی که در شیفت‌های ۱۲ ساعته فعالیت می‌کنند باید برای خود وقفه‌های کاری منظم، استراحت کافی و خواب مناسب در خارج از ساعات کار در نظر بگیرند. وی همچنین بر استفاده صحیح از وسایل حفاظت فردی و رعایت توصیه‌های کارشناسان بهداشت حرفه‌ای در محیط‌های صنعتی تأکید کرد.

 

وی افزود: در برخی صنایع، علاوه بر مشکلات ارگونومیک، عوامل شیمیایی نیز تهدید جدی برای سلامت کارکنان به شمار می‌روند، بنابراین استفاده از ماسک تنفسی مناسب و رعایت دقیق اصول ایمنی و بهداشت حرفه‌ای برای پیشگیری از آسیب‌های تنفسی و شغلی ضروری است.

 

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی زنجان در بخش دیگری از سخنان خود به استفاده گسترده از تلفن‌های همراه و آثار آن بر سلامت پرداخت و گفت: استفاده طولانی‌مدت و نادرست از گوشی هوشمند می‌تواند باعث درد گردن، اختلالات اسکلتی‌عضلانی، خشکی چشم، درد چشم و حتی تشدید مشکلات بدنی شود. وی توصیه کرد کاربران هنگام استفاده از تلفن همراه، از خم کردن زیاد گردن به سمت پایین خودداری کنند و گوشی را در مقابل دیدگان خود نگه دارند تا فشار کمتری به ستون فقرات گردنی وارد شود.

 

وی ادامه داد: هرچه زاویه خم شدن گردن بیشتر باشد، فشار وارده بر گردن و ستون فقرات نیز به‌صورت چشمگیری افزایش می‌یابد. بر همین اساس، لازم است استفاده از گوشی همراه با وقفه‌های منظم همراه باشد و افراد پس از هر دوره استفاده، دستگاه را کنار بگذارند و به بدن خود فرصت استراحت بدهند.

 

دکتر کلانتری در پایان با تأکید بر ضرورت ارتقای آگاهی عمومی در زمینه ارگونومی گفت: بسیاری از آسیب‌های اسکلتی‌عضلانی با آموزش، اصلاح عادات روزمره، توجه به وضعیت بدن و رعایت توصیه‌های ساده اما کاربردی قابل پیشگیری هستند و اگر افراد به موقع نسبت به نشانه‌های اولیه حساس باشند، می‌توان از بروز مشکلات جدی‌تر در آینده جلوگیری کرد.