پایگاه خبری- اطلاع رسانی وب دا زنجان

پایگاه خبری وبدا-زنجان، برای بررسی دقیق سابقه خانوادگی سرطان، لازم است اطلاعاتی درباره خود فرد و بستگان خونی او جمع‌آوری شود. این اطلاعات شامل فرزندان، والدین، خواهر و برادر، پدربزرگ و مادربزرگ، عمه و عمو و همچنین خواهرزاده‌ها و برادرزاده‌ها است. در این میان باید توجه داشت که افراد ناتنی یا کسانی که از نظر خونی نسبت خانوادگی ندارند، در بررسی سابقه ژنتیکی لحاظ نمی‌شوند. مهم‌ترین اطلاعاتی که باید جمع‌آوری شود شامل نوع سرطان در فرد مبتلا، سن تشخیص بیماری و وضعیت فعلی او است؛ اینکه هنوز در قید حیات است یا در چه سنی و به چه علتی فوت کرده است.

کارشناسان توصیه می‌کنند برای به دست آوردن این اطلاعات، از فرصت دیدارهای خانوادگی استفاده شود و با توضیح اهمیت پیشگیری از سرطان، از بستگان خواسته شود آنچه را درباره سابقه بیماری در خانواده به یاد دارند بیان کنند. همچنین در صورت دسترسی، بررسی مدارک پزشکی مانند گزارش‌های پاتولوژی یا سایر مستندات درمانی می‌تواند به دقیق‌تر شدن اطلاعات کمک کند. حتی اگر همه جزئیات در دسترس نباشد، داشتن اطلاعات محدود نیز می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های پزشکی مفید باشد.

متخصصان معتقدند وجود برخی سرطان‌ها در خانواده می‌تواند نشانه افزایش خطر ابتلا در سایر اعضای خانواده باشد. برای مثال اگر در خانواده سابقه سرطان پستان، تخمدان، رحم یا روده بزرگ وجود داشته باشد، ممکن است خطر ابتلا به این سرطان‌ها در برخی افراد بیشتر از جمعیت عمومی باشد. در شرایطی مانند ابتلای یکی از بستگان به سرطان پستان، رحم یا روده بزرگ پیش از ۵۰ سالگی، ابتلای دو یا چند نفر از یک شاخه خانوادگی به این سرطان‌ها، ابتلای یک زن در خانواده به سرطان تخمدان یا ابتلای یک مرد به سرطان پستان، توصیه می‌شود فرد با پزشک یا مشاور ژنتیک مشورت کند.

پزشکان می‌گویند نخستین گام برای ارزیابی این خطر، مطرح کردن سابقه خانوادگی با پزشک است. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند تا درباره نوع آزمایش‌های غربالگری، زمان شروع آنها و فاصله زمانی انجام این آزمایش‌ها تصمیم دقیق‌تری بگیرد. در برخی موارد نیز ممکن است انجام مشاوره ژنتیک یا آزمایش‌های ژنتیکی پیشنهاد شود.

در مشاوره ژنتیک، متخصص مربوطه با بررسی دقیق سابقه سلامت فرد و خانواده او، احتمال وجود خطرات ژنتیکی را ارزیابی می‌کند و درباره ضرورت انجام آزمایش ژنتیکی تصمیم‌گیری می‌شود. این آزمایش‌ها معمولا با استفاده از نمونه خون یا بزاق انجام می‌شوند و با بررسی ماده ژنتیکی یا DNA فرد، وجود تغییرات ژنتیکی موسوم به «جهش» مشخص می‌شود؛ تغییراتی که ممکن است خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها را افزایش دهند.

با این حال متخصصان تاکید می‌کنند که وجود یک جهش ژنتیکی به معنای ابتلای قطعی به سرطان نیست. افرادی که چنین جهش‌هایی دارند می‌توانند با اقداماتی مانند شروع زودتر و منظم‌تر غربالگری‌ها، استفاده از برخی داروهای پیشگیرانه یا در موارد خاص انجام مداخلات جراحی، خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهند. علاوه بر این، رعایت سبک زندگی سالم از جمله ترک سیگار، پرهیز از مصرف الکل، فعالیت بدنی منظم و حفظ وزن مناسب از مهم‌ترین راهکارها برای کاهش خطر سرطان محسوب می‌شود.

از جمله شناخته‌شده‌ترین اختلالات ارثی مرتبط با افزایش خطر سرطان می‌توان به سندرم سرطان پستان و تخمدان ارثی و همچنین سندرم لینچ اشاره کرد. افراد مبتلا به سندرم سرطان پستان و تخمدان ارثی در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان پستان، تخمدان، سرطان پیشرفته پروستات و سرطان پانکراس قرار دارند. در مقابل، سندرم لینچ با افزایش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ، رحم و تخمدان ارتباط دارد.

متخصصان حوزه سلامت تاکید می‌کنند که آگاهی از سابقه سلامت خانوادگی می‌تواند به عنوان یک ابزار مهم در پیشگیری از سرطان عمل کند. ثبت و به اشتراک گذاشتن این اطلاعات با پزشک، امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای غربالگری و مراقبت‌های پیشگیرانه را فراهم می‌کند و در نهایت می‌تواند به تشخیص زودهنگام و کاهش پیامدهای این بیماری کمک کند.